Sau 5 n?m k? t? cu?c kh?ng ho?ng ti chnh ton c?u v g?n 7 n?m k? t? khi Vi?t Nam chnh th?c tr? thnh thnh vin th? 150 c?a T? ch?c Th??ng m?i Th? gi?i (WTO), kinh t? Vi?t Nam ?ang ? trong tnh tr?ng kh bi ?t. C ki?n ?nh gi Vi?t Nam ? khng may v ph?i ch?u tc ??ng c?a kh?ng ho?ng ton c?u... Tuy nhin, ng??i vi?t cho r?ng nh?ng r?c r?i hi?n nay c?a Vi?t Nam ch? y?u l do nh?ng v?n ?? n?i t?i ch? khng ph?i tc ??ng t? bn ngoi. M?t trong nh?ng v?n ?? chnh l khu v?c trong n??c ? t? b? vi?c t?n d?ng l?i th?, t?p trung cho s?n xu?t kinh doanh sang ??u c? ti s?n trong b?i c?nh c?n b?nh H Lan ? lm t?n h?i nghim tr?ng s?c c?nh tranh c?a khu v?c s?n xu?t. K? v?ng qu m?c v thay ??i hnh vi Tr??c khi gia nh?p WTO, kinh t? Vi?t Nam ? ??t ???c nh?ng s? c?i thi?n ?ng k?, nh?t l sau khi Hi?p ??nh Th??ng m?i Vi?t Nam - Hoa K? (BTA) ???c k k?t v c hi?u l?c t? n?m 2001. Nh?ng l?i th? ? ???c pht huy, xu?t kh?u gia t?ng m?nh, nh?t l nh?ng m?t hng lin quan ??n nng nghi?p v th?y s?n ho?c thm d?ng lao ??ng nh? da giy v d?t may. Nhi?u doanh nghi?p, nh?t l khu v?c dn doanh sau s? c?i m? c?a Lu?t Doanh nghi?p n?m 2000, t?p trung vo ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh t?o ra cc s?n ph?m hay d?ch v? th?c cho x h?i ? ?n nn lm ra v?i su?t sinh l?i kh cao (vi ch?c ph?n tr?m). ?y chnh l n?n t?ng t?o ra m?c t?ng tr??ng kinh t? 7-8% cho Vi?t Nam. Khi gia nh?p WTO, h?u h?t ng??i dn Vi?t Nam c?ng nh? nhi?u nh ??u t? n??c ngoi k? v?ng cc c? h?i s? ???c hi?n th?c ha v Vi?t Nam s? c ???c t?c ?? t?ng tr??ng kinh t? kh? quan h?n. Nh?ng kho?n ti?t ki?m trong n??c ???c mang ra cng v?i m?t dng v?n kh?ng l? ch?y vo Vi?t Nam ?n ??u c? h?i. Ch? trong m?y thng, ch? s? ch?ng khon VN-Index ? t?ng g?n b?n l?n v trong vng h?n m?t n?m, gi b?t ??ng s?n c?ng c m?c t?ng t??ng t?. ?i?u ny c ngh?a r?ng, n?n kinh t? Vi?t Nam ???c k? v?ng s? n? ra nhanh chng, trong m?t t??ng lai th?y tr??c. Gi nh? cc doanh nghi?p t?n d?ng t?t c? h?i m? c?a, ti?p t?c t?p trung vo ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh t?o ra s?n ph?m th k? v?ng s? thnh hi?n th?c. Kinh t? s? t?ng tr??ng cao h?n v gi tr? ch?ng khon v b?t ??ng s?n t?ng chng m?t nu trn s? tr? nn h?p l sau m?t th?i gian. Tuy nhin, ?i?u khng may l hnh vi c?a cc doanh nghi?p v nh ??u t? ? thay ??i. N?u ti?p t?c t?p trung vo ho?t ??ng kinh doanh hi?n t?i th su?t sinh l?i ch? l hng ch?c ph?n tr?m, trong khi ??u t? vo cc ti s?n (c? phi?u v b?t ??ng s?n) th con s? c th? l hng tr?m, th?m ch hng nghn ph?n tr?m. M?t s? ng??i, trn th?c t?, ? c ???c m?c sinh l?i ny Kh c ai c th? c??ng l?i cm d?. Gi c? phi?u v b?t ??ng s?n t?ng l th?t, v li l th?t. Thay v ti?p t?c t?p trung cc cc ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh t?o ra c?a c?i cho x h?i, nhi?u ng??i ? nh?y vo ch?ng khon v b?t ??ng s?n, m ni chnh xc l ?i ??u c? ti s?n. S? chuy?n h??ng ??ng lo?t ? t?o ra c?u ??t bi?n c? v? hng ha v ngu?n nhn l?c trong khu v?c ti s?n. Vi?c ki?m ti?n qu d? dng lm cho vi?c tr? l??ng v chi tiu tr? nn ho phng h?n. T? nh?ng m?c l??ng khng ??n n?i no trong l?nh v?c s?n xu?t kinh doanh tr??c ?y, nhi?u ng??i ? c ???c nh?ng m?c l??ng hay thu nh?p ch? n?m m? m?i th?y. Lc ny m?i ng??i ch? t?p trung vo vi?c mua mua - bn bn, ch? khng cn ch th lm ?n nh? tr??c ?y. Nh?ng c? h?i ? khng ???c t?n d?ng, trong khi r?c r?i ngy m?t nhi?u h?n v ?? l?i h?u qu? ngy hm nay. Thm d?u vo l?a Sau khi gia nh?p WTO, kinh t? Vi?t Nam ? b? nhi?m c?n b?nh H Lan (Dutch Disease) m n ???c hi?u l dng v?n l?n ch?y vo lm ??ng ti?n trong n??c ln gi d?n ??n hng ha s?n xu?t trong n??c tr? nn ??t ?? h?n so v?i hng ha c?a cc n??c khc. H?u qu? l khu v?c s?n xu?t trong n??c tr? nn km c?nh tranh h?n. Nghim tr?ng ? ch? l s? b?t h?p l trong cc chnh sch v? m trong th?i gian qua ? lm cho c?n b?nh ny tr? nn tr?m tr?ng h?n. ??u tin ph?i k? ??n s? b? ??ng trong vi?c ?ng ph v?i dng v?n kh?ng l? t? bn ngoi ?? vo Vi?t Nam trong n?m 2007. Lc b?y gi?, d??ng nh? Ngn hng Nh n??c ch? ch tr?ng lm m?t vi?c duy nh?t l tung ti?n ??ng ra ?? mua USD m qun m?t cc gi?i php trung ha. H?u qu? l n?n kinh t? b? ng?p l?t ti?n ??ng. L?m pht b?t ??u phi m t? cu?i n?m 2007 v ch?m m?c g?n 30% vo cu?i qu 1/2008. Vi?c th?t ch?t ti?n t? ?? ki?m ch? l?m pht ch? ???c th?c hi?n trong m?t th?i gian ng?n. L?y l do ?ng ph v?i kh?ng ho?ng ti chnh th? gi?i v suy gi?m s?n xu?t kinh doanh trong n??c, chnh sch ti?n t? ? ti?p t?c ???c n?i l?ng. Vi?c c? g?ng ?n ??nh t? gi trong b?i c?nh l?m pht cao nh? c ?nh kp vo khu v?c s?n xu?t trong n??c. Trong gian ?o?n 2006-2012, m?c gi chung c?a c? n?n kinh t? Vi?t Nam ? t?ng g?p ?i, t? gi ti?n ??ng so v?i USD ch? t?ng 30% ? lm cho cc s?n ph?m nh?p vo Vi?t Nam (my tnh, ?i?n tho?i c?a Apple ch?ng h?n) r? h?n, trong khi g?o hay cc s?n ph?m khc c?a ta ??t ?? h?n. Do v?y, khng c g ng?c nhin khi m r?t nhi?u doanh nghi?p Vi?t Nam g?p kh?n kh trong ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh bu?c ph?i ?ng c?a hay ph s?n trong th?i gian g?n ?y, cho d h? khng h? c nh?ng ho?t ??ng ??u c? ti s?n. H?n th?, vi?c cho php s? h?u cc ngn hng qu d? dng v th?t thot trong ??u t? v chi tiu cng do tham nh?ng ? lm t?ng tnh li?u m?ng ??u c? vo cc ti s?n. ??c mu?n v kh? n?ng giu nhanh chng m khng ph?i lm g ? th?c t? h?n ??i v?i nhi?u ng??i. H?u qu? l nhi?u ng??i tr? nn l??i h?n, ch? mu?n ng?i mt ?n bt vng, ch? khng cn ch th lm ?n nh? tr??c. H?n th?, "c?n b?nh H Lan" ? lm cho s?n xu?t trong n??c km c?nh tranh h?n nn c mu?n th c?ng kh m m? r?ng ho?t ??ng. M?t nghin c?u g?n ?y c?a ch??ng trnh gi?ng d?y kinh t? Fulbright ch? ra r?ng, ba trong b?n ??ng c? c?a c? my t?ng tr??ng Vi?t Nam g?m: khu v?c kinh t? nh n??c, khu v?c kinh t? dn doanh v khu v?c nng nghi?p ?ang g?p tr?c tr?c. Ch? c m?t ngo?i l? l khu v?c c v?n ??u t? n??c ngoi (FDI) v?n ?ang ?n nn lm ra, do h? ? t?n d?ng ???c nh?ng l?i th? c?a n?n kinh t? Vi?t Nam v mi?n nhi?m ???c v?i nh?ng tc ??ng tiu c?c. Do v?y, n?u b? khu v?c FDI sang m?t bn v ch? phn tch ba khu v?c cn l?i th n?n kinh t? Vi?t Nam s? bi ?t h?n nhi?u, m nguyn nhn ch? y?u l do ta ch? khng ph?i do tc ??ng t? bn ngoi. Ti?n thoi l??ng nan Tr??c khi gia nh?p WTO, cc doanh nghi?p Vi?t Nam ? ch th lm ?n, t?n d?ng ???c l?i th? c?a Vi?t Nam ?? t?p trung vo cc ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh t?o ra c?a c?i cho x h?i. K?t qu? l cc doanh nghi?p ?n nn lm ra, t?ng tr??ng kinh t? cao v t?o tm l l?c quan, h? h?i cho ton x h?i. Ng??c l?i, sau khi gia nh?p WTO, nhi?u doanh nghi?p v c nhn ? quay sang ??u c? ti s?n, b? b cc ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh chnh, d?n ??n thua l? v n? x?u t?ng cao. Nhi?u doanh nghi?p ?ang r?i vo tnh th? ti?n thoi l??ng nan. N?u bung cc ho?t ??ng ??u c? ?? t?p trung vo ho?t ??ng kinh doanh c?t li (v d? d?ch v? taxi ch?ng h?n) th s? t?o ra gi tr? gia t?ng cho x h?i. Tuy nhin, khi ? ph?n m?t t? ho?t ??ng ??u c? s? cao h?n r?t nhi?u ph?n ???c t? ho?t ??ng kinh doanh, v ch? doanh nghi?p c kh? n?ng s? tr?ng tay. Do v?y, hnh vi h?p l c?a nhi?u doanh nghi?p l ti?p t?c t?p trung ngu?n l?c ?? duy tr cc ho?t ??ng c tnh ??u c? v?i hy v?ng th? tr??ng ti s?n s? nng trong t??ng lai ?? khng ch? trnh ???c tn gia b?i s?n m cn c c? h?i lm giu tr? l?i. Lc ny, n? x?u ? cc ngn hng kh m gi?i quy?t v ngu?n l?c khng ???c dnh cho ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh th?c s?. H?u qu? l kinh t? Vi?t Nam ti?p t?c kh kh?n. H?n th?, cn m?t v?n ?? r?c r?i n?a l khng ??n gi?n ?? m?t s? ng??i ? quen v?i m?c thu nh?p cao chuy?n sang t? b? nh?ng ho?t ??ng ??u c? ti s?n ?? quay l?i cc ho?t ??ng s?n xu?t kinh doanh, v?i m?c thu nh?p th?p h?n nhi?u. M?t ng??i ? kh?ng ??nh ???c tn tu?i trong ngnh ti chnh cho r?ng c khi Vi?t Nam ph?i m?t c? m?t th? h? doanh nhn n?a may ra m?i lm l?i ???c. Trong hon c?nh hi?n nay, n?u ti?p t?c b?m ti?n th nhi?u ng??i v?n c c? h?i nu ko cc ho?t ??ng ??u c? ?ang thua l? v m?c k? cc ho?t ??ng kinh doanh chnh y?u c hi?u qu? c?a mnh. Do v?y, th?t ch?t tn d?ng ?? bu?c cc doanh nghi?p ph?i c? c?u l?i c l? l gi?i php. Nh?ng ng??i kinh doanh b?t c?n s? ph?i tr?ng tay, ?? nh?ng ng??i c kh? n?ng h?n ti?p qu?n v s? d?ng cc ngu?n l?c c?a x h?i hi?u qu? h?n - ?y chnh l tri?t l c? b?n c?a ph s?n, hay s? ph h?y sng t?o. ???ng nhin, ?y ch? l gi?i php cho v?n ?? ny v Vi?t Nam c?n ti?n hnh ngay m?t s? c?i cch su r?ng, ton di?n v th?c ch?t. Vnexpress |
